Đầu tư AI: Lãnh đạo cần tránh những cái bẫy lãng phí ngân sách

Bức tranh đầu tư AI tại Việt Nam: Cơ hội lớn, thách thức không nhỏ

Năm 2024 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho thị trường AI tại Việt Nam. Theo Báo Điện tử Chính phủ, chỉ trong vòng một năm, tổng vốn đầu tư vào các doanh nghiệp AI trong nước đã tăng vọt từ 10 triệu USD (2023) lên tới 80 triệu USD (2024) với mức tăng trưởng gấp 8 lần. Đây là con số chưa từng có tiền lệ, phản ánh sức hút mạnh mẽ của AI đối với cả nhà đầu tư trong nước lẫn quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở các khoản đầu tư tài chính, thị trường AI Việt Nam còn chứng kiến sự xuất hiện của hàng loạt dự án quy mô lớn: các trung tâm dữ liệu (Data Center), AI Factory, AI Campus với tổng vốn đầu tư lên tới hàng tỷ USD liên tục được khởi động tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng. Nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu như Microsoft, Google, Amazon Web Services, Qualcomm, Dassault Systèmes… cũng đã chọn Việt Nam làm điểm đến chiến lược để xây dựng trung tâm nghiên cứu, phát triển và vận hành AI cho khu vực châu Á.

Song song với đó, hành lang pháp lý cho AI cũng được hoàn thiện nhanh chóng. Việt Nam đã ban hành Luật AI, đồng thời triển khai Chiến lược phát triển AI quốc gia đến năm 2030, đặt mục tiêu trở thành một trong ba trung tâm AI hàng đầu Đông Nam Á. Chính phủ cũng chủ động thúc đẩy các chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI trong mọi lĩnh vực: tài chính, ngân hàng, y tế, sản xuất, thương mại điện tử, đô thị thông minh…

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, làn sóng đầu tư AI tại Việt Nam cũng đặt ra không ít thách thức lớn cho các doanh nghiệp và nhà quản lý. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp đã đốt tiền vào AI nhưng chưa thấy hiệu quả rõ rệt, thậm chí phải trả giá đắt cho những thất bại do thiếu chiến lược, thiếu nền tảng vận hành hoặc triển khai AI mà không gắn với bài toán kinh doanh cụ thể. Đầu tư AI tại Việt Nam đang mở ra cơ hội lớn, nhưng chỉ những doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn, chiến lược rõ ràng và nền tảng vận hành vững chắc mới có thể biến AI thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

Vì sao doanh nghiệp dễ “đốt tiền” vào AI mà không mang lại giá trị?

Đầu tư theo phong trào, thiếu chiến lược dài hạn

AI đang trở thành từ khóa vàng trên thị trường công nghệ, xuất hiện dày đặc trên các diễn đàn, hội thảo, báo cáo ngành và cả trong các cuộc họp chiến lược của doanh nghiệp. Không ít lãnh đạo cảm thấy áp lực phải làm gì đó với AI để không bị tụt lại phía sau, hoặc để chứng minh với cổ đông, đối tác rằng doanh nghiệp mình đang bắt kịp xu hướng toàn cầu. Hệ quả là nhiều dự án AI được khởi động vội vàng, thiếu nghiên cứu bài bản, không gắn với mục tiêu kinh doanh cụ thể.

Theo khảo sát của Viện Công nghệ thông tin, thách thức lớn nhất với doanh nghiệp AI Việt Nam hiện nay là thiếu nhân lực chất lượng cao, dữ liệu chuẩn hóa và sự đồng bộ giữa phát triển và ứng dụng. Khi đầu tư AI chỉ để bắt trend, doanh nghiệp dễ rơi vào vòng xoáy thử nghiệm liên tục mà không có chiến lược dài hạn, dẫn đến lãng phí nguồn lực và bỏ lỡ cơ hội tạo ra giá trị thực sự.

Kỳ vọng AI là cây đũa thần giải quyết mọi vấn đề

Một trong những sai lầm phổ biến của lãnh đạo doanh nghiệp là đặt kỳ vọng quá lớn vào AI, coi đây như cây đũa thần có thể tự động hóa toàn bộ quy trình, tăng năng suất vượt trội hoặc tạo ra đột phá kinh doanh chỉ sau một thời gian ngắn. Thực tế, AI chỉ phát huy hiệu quả khi được tích hợp vào hệ thống vận hành có cấu trúc, dữ liệu đầu vào chất lượng, quy trình và ngữ cảnh rõ ràng.

Nếu doanh nghiệp chưa chuẩn hóa quy trình, chưa xây dựng văn hóa dữ liệu và chưa xác định rõ mục tiêu ứng dụng AI, việc triển khai AI chỉ làm tăng thêm sự phức tạp, phát sinh chi phí quản lý và thậm chí tạo ra những rủi ro mới. AI không thể tự biến một doanh nghiệp đang vận hành lộn xộn thành một tổ chức làm việc hiệu quả chỉ sau một đêm. Thực tế, AI chỉ khuếch đại những gì đã có trong hệ thống. Nếu quy trình của bạn vốn đã rối rắm, AI sẽ khiến sự rối rắm đó lộ rõ hơn. Đôi khi, AI còn tạo ra cảm giác “mọi thứ đều hoàn hảo” (fake perfection), che lấp đi những vấn đề thực sự tồn tại trong doanh nghiệp.

Đầu tư vào công nghệ mà bỏ qua yếu tố con người và quy trình

Nhiều doanh nghiệp mắc sai lầm khi nghĩ rằng chỉ cần đầu tư vào công nghệ AI hiện đại là có thể giải quyết mọi vấn đề. Tuy nhiên, AI không thể thay thế hoàn toàn con người, đặc biệt là trong các quyết định chiến lược, xử lý tình huống phức tạp hoặc sáng tạo đổi mới.

Nếu doanh nghiệp không chuẩn hóa quy trình, không xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng bộ phận và không xây dựng văn hóa dữ liệu minh bạch, AI sẽ chỉ là công cụ rời rạc, phục vụ từng cá nhân hoặc nhóm nhỏ mà không tạo ra giá trị tổng thể. Đầu tư vào AI mà bỏ qua yếu tố con người và quy trình chẳng khác nào xây nhà trên nền móng yếu, sớm muộn cũng bộc lộ điểm yếu và khó phát triển bền vững.

Thiếu một nền tảng hợp nhất công cụ, quy trình và con người

Một nguyên nhân sâu xa khiến nhiều doanh nghiệp đốt tiền vào AI mà không thấy hiệu quả là thiếu một System of Work – nền tảng hợp nhất công cụ, quy trình và con người. Khi không có hệ thống làm việc rõ ràng, AI chỉ giải quyết được từng tác vụ nhỏ lẻ, không tạo ra sự thay đổi tổng thể trong vận hành và ra quyết định.

Các công cụ AI nếu không được tích hợp vào dòng chảy công việc thực tế sẽ tồn tại rời rạc, thiếu bối cảnh và khó phát huy hết tiềm năng. Ngược lại, khi doanh nghiệp xây dựng được một System of Work vững chắc, AI sẽ trở thành chất xúc tác mạnh mẽ giúp tối ưu hóa quy trình, tăng hiệu suất và tạo ra giá trị bền vững cho tổ chức.

Những cái bẫy lãng phí ngân sách AI mà lãnh đạo cần tránh

Đầu tư vào AI mà không hiểu rõ bài toán kinh doanh

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là doanh nghiệp đầu tư vào AI chỉ vì thấy thị trường nóng, đối thủ đã làm, hoặc bị cuốn theo các xu hướng công nghệ mới mà không thực sự hiểu rõ mình cần giải quyết vấn đề gì. Nhiều lãnh đạo quyết định mua sắm các giải pháp AI đắt tiền mà không xác định được mục tiêu kinh doanh cụ thể, không có tiêu chí đo lường giá trị mang lại, cũng không biết AI sẽ giúp cải thiện điểm nào trong vận hành hoặc tăng trưởng.

Kết quả là các dự án AI thường chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm, không tạo ra tác động thực tế, hoặc không thể mở rộng ra toàn doanh nghiệp. Thậm chí, sau một thời gian, các dự án này bị chết yểu, gây lãng phí lớn về thời gian, tiền bạc và nguồn lực.

Thiếu dữ liệu chất lượng và bối cảnh

AI chỉ thực sự thông minh khi được nuôi dưỡng bằng dữ liệu chất lượng cao, đầy đủ và có bối cảnh rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp lại bỏ qua yếu tố này, dẫn đến việc AI phải làm việc với dữ liệu phân mảnh, thiếu chuẩn hóa, hoặc không phản ánh đúng thực tế vận hành.

Ví dụ, nếu dữ liệu khách hàng chỉ ghi nhận giao dịch mà không lưu lại lý do, bối cảnh hoặc các ngoại lệ trong quá trình xử lý, AI sẽ không thể đưa ra dự báo hoặc đề xuất chính xác. Khi dữ liệu đầu vào không tốt, AI sẽ cho ra kết quả sai lệch, gây ra những quyết định sai lầm và lãng phí nguồn lực đầu tư. Đây là một trong những nguyên nhân lớn khiến nhiều dự án AI thất bại ngay từ giai đoạn đầu.

Quy trình số hóa nhưng không thể quan sát, kiểm soát

Nhiều doanh nghiệp đã số hóa các bước trong quy trình làm việc, nhưng lại để các quyết định quan trọng, các trao đổi then chốt vẫn diễn ra ngoài hệ thống, ví dụ như qua email, họp trực tiếp, hoặc trao đổi miệng. Điều này khiến cho dòng chảy công việc bị đứt đoạn, AI không thể nhìn thấy toàn bộ quá trình để phân tích, học hỏi hoặc tối ưu hóa.

Khi các thông tin quan trọng không được ghi nhận và lưu trữ có hệ thống, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc kiểm soát rủi ro, đánh giá hiệu quả và cải tiến quy trình. AI lúc này chỉ là một công cụ hỗ trợ nhỏ lẻ, không thể phát huy hết tiềm năng trong việc nâng cao hiệu suất vận hành.

Không xác định rõ vai trò, trách nhiệm khi triển khai AI

Một cái bẫy khác mà nhiều doanh nghiệp gặp phải là không xác định rõ ai sẽ chịu trách nhiệm ở từng khâu khi triển khai AI. Khi AI đưa ra đề xuất, ai là người phê duyệt? Nếu AI phát hiện bất thường, ai sẽ điều tra và xử lý? Nếu AI đưa ra quyết định sai, ai sẽ chịu trách nhiệm cuối cùng?

Nếu không làm rõ các vai trò này ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ rơi vào vùng xám trách nhiệm. Khi có sự cố xảy ra, các bộ phận dễ đổ lỗi cho nhau, rủi ro bị bỏ ngỏ và tranh cãi nội bộ gia tăng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành mà còn làm giảm niềm tin vào các dự án AI trong tổ chức.

Đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm

Nhiều doanh nghiệp vì muốn bắt kịp xu hướng nên triển khai hàng loạt công cụ AI ở nhiều phòng ban, lĩnh vực khác nhau mà không có chiến lược tích hợp tổng thể. Hệ quả là hệ sinh thái công nghệ trở nên rời rạc, các công cụ không liên kết được với nhau, dữ liệu bị phân mảnh, khó quản lý và tốn kém chi phí bảo trì, vận hành.

Thay vì tập trung giải quyết những điểm nghẽn lớn nhất trong vận hành, doanh nghiệp lại chia nhỏ nguồn lực cho quá nhiều dự án AI nhỏ lẻ, dẫn đến hiệu quả thấp và khó tạo ra giá trị bền vững.

Tóm lại: Để tránh rơi vào những cái bẫy lãng phí ngân sách AI, lãnh đạo doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu kinh doanh, xây dựng nền tảng dữ liệu chất lượng, chuẩn hóa quy trình, phân định trách nhiệm rõ ràng và có chiến lược tích hợp công nghệ tổng thể. Chỉ khi đó, AI mới thực sự trở thành đòn bẩy tạo ra giá trị cho tổ chức.

System of Work – Chìa khóa tối ưu chi phí và hiệu quả đầu tư AI

Khi nói đến đầu tư AI, nhiều doanh nghiệp thường nghĩ ngay đến việc mua sắm các công nghệ mới, tuyển dụng chuyên gia AI hoặc xây dựng các mô hình phức tạp. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Atlassian và kinh nghiệm thực tiễn từ BiPlus, yếu tố quyết định thành bại lại nằm ở một nền tảng ít được chú ý hơn: System of Work – hệ thống tổ chức và vận hành công việc của doanh nghiệp.
Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này tại bài viết AI-powered System of Work: Vì sao AI chỉ phát huy khi gắn vào cách doanh nghiệp đang làm việc?.

System of Work là gì?

System of Work không chỉ đơn thuần là một bộ công cụ phần mềm hay một quy trình làm việc. Đó là cách doanh nghiệp tổ chức, vận hành và quản lý toàn bộ công việc, từ việc xây dựng chiến lược, lập kế hoạch, thực thi các nhiệm vụ cho đến lưu trữ, chia sẻ tri thức và kinh nghiệm.
Nói cách khác, System of Work là bộ xương sống giúp mọi hoạt động trong doanh nghiệp được minh bạch, có cấu trúc rõ ràng và dễ dàng kiểm soát. Nó đảm bảo rằng mọi người đều biết mình đang làm gì, vì sao làm như vậy, ai chịu trách nhiệm ở từng khâu, và mọi thông tin quan trọng đều được lưu trữ, chia sẻ một cách hệ thống.

Lợi ích của System of Work khi triển khai AI

1. Giúp AI tiếp cận dữ liệu, bối cảnh và quy trình chuẩn hóa

AI chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi được “nuôi” bằng dữ liệu chất lượng, có bối cảnh rõ ràng và quy trình chuẩn hóa. System of Work giúp doanh nghiệp tổ chức dữ liệu, ghi nhận các quyết định, lưu trữ tri thức và chuẩn hóa quy trình làm việc. Nhờ đó, AI có thể dễ dàng truy cập, phân tích và đưa ra các đề xuất chính xác, hữu ích cho từng tình huống cụ thể.

2. Tăng khả năng quan sát, kiểm soát và đo lường hiệu quả AI

Khi mọi hoạt động đều được ghi nhận và theo dõi trong một hệ thống thống nhất, doanh nghiệp có thể dễ dàng quan sát toàn bộ dòng chảy công việc, kiểm soát các điểm nghẽn và đo lường hiệu quả của AI trong từng khâu vận hành. Điều này giúp lãnh đạo đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế, thay vì cảm tính.

3. Giảm thiểu rủi ro khi AI hoạt động sai lệch

System of Work giúp xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận trong quá trình vận hành AI. Khi có sự cố hoặc kết quả bất thường, doanh nghiệp dễ dàng truy vết, xử lý và khắc phục nhanh chóng, giảm thiểu rủi ro và tránh được các tranh cãi nội bộ không đáng có.

4. Tối ưu hóa chi phí đầu tư AI

Thay vì đầu tư dàn trải vào nhiều công cụ AI nhỏ lẻ, System of Work giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào những điểm nghẽn thực sự trong vận hành. Nhờ đó, chi phí đầu tư được sử dụng hiệu quả hơn, mang lại giá trị rõ rệt và bền vững cho tổ chức.

Nhiều khách hàng của BiPlus đã chứng minh hiệu quả của việc chuẩn hóa System of Work trước khi triển khai AI. Họ bắt đầu bằng việc xây dựng văn hóa ghi chép, lưu trữ tri thức, chuẩn hóa quy trình làm việc và xác định rõ trách nhiệm từng vị trí. Khi nền tảng này đã vững chắc, việc tích hợp AI vào các khâu vận hành trở nên dễ dàng, hiệu quả và ít rủi ro hơn rất nhiều.

Kết quả là AI không còn là một công cụ rời rạc, mà trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống vận hành, giúp doanh nghiệp tăng tốc, tối ưu chi phí và tạo ra giá trị thực sự từ đầu tư công nghệ. Do đó, đầu tư vào AI sẽ chỉ thực sự thành công khi được đặt trên nền tảng vận hành vững chắc, minh bạch và có cấu trúc rõ ràng.

Teamwork Collection – Giải pháp hiện đại cho System of Work và AI

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng chuyển đổi số và ứng dụng AI vào vận hành, việc xây dựng một hệ thống làm việc (System of Work) hiện đại, minh bạch và hiệu quả trở thành yếu tố sống còn. Atlassian Teamwork Collection chính là bộ giải pháp toàn diện, được thiết kế để đáp ứng trọn vẹn nhu cầu này, giúp doanh nghiệp không chỉ tối ưu hóa quy trình làm việc mà còn khai thác tối đa sức mạnh của AI trong thực tiễn.

Teamwork Collection gồm những gì?

• Jira: Quản lý công việc, dự án, quy trình một cách có cấu trúc.

• Confluence: Lưu trữ, chia sẻ tri thức, quyết định và bối cảnh công việc.

• Loom: Giao tiếp qua video, giảm phụ thuộc vào họp truyền thống.

• Rovo Teamwork Agents: Trợ lý AI thông minh, tự động hóa quy trình, tăng hiệu suất làm việc.

Lợi ích nổi bật

• Phá vỡ silo thông tin, tạo không gian làm việc chung cho toàn bộ tổ chức.

• Tích hợp AI vào mọi khía cạnh quy trình, giúp AI hiểu và hỗ trợ đúng bối cảnh.

• Tăng tốc độ ra quyết định, giảm thời gian tìm kiếm thông tin, tối ưu hóa nguồn lực.

Phù hợp với doanh nghiệp nào?

• Các doanh nghiệp đang chuyển đổi số, muốn tối ưu hóa đầu tư AI.

• Đội ngũ công nghệ, vận hành, quản lý dự án, business cần phối hợp hiệu quả, minh bạch và linh hoạt.

Kết luận: Đầu tư AI thông minh – Đầu tư vào nền tảng vận hành

Làn sóng AI tại Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội lớn, nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro lãng phí ngân sách nếu lãnh đạo không có chiến lược đúng đắn. Đầu tư AI không chỉ là mua công nghệ, mà là đầu tư vào nền tảng vận hành System of Work để AI thực sự tạo ra giá trị bền vững.

BiPlus luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp Việt trên hành trình xây dựng System of Work hiện đại, triển khai AI an toàn, hiệu quả với giải pháp Atlassian Teamwork Collection.
Nếu bạn muốn tối ưu hóa chi phí, tăng hiệu quả đầu tư AI và xây dựng nền tảng vận hành vững chắc, hãy liên hệ BiPlus để được tư vấn chi tiết!